Mỗi vật liệu có đặc tính gia công khác nhau — độ cứng, độ dẻo, tính dẫn nhiệt, xu hướng dính dao/hàn dính đều ảnh hưởng tới phương pháp và thông số gia công phù hợp. Trang này tổng hợp lưu ý gia công theo 3 nhóm vật liệu phổ biến nhất (inox, nhôm, thép) và dẫn tới đúng dịch vụ/kiến thức chuyên sâu tương ứng qua mạng lưới xưởng đối tác của cokhi.net.
Nội dung thuộc chuyên trang Gia công CNC của cokhi.net — trang trục dẫn, xem dịch vụ gia công cơ khí để biết mô hình mạng lưới đầy đủ.
Inox (thép không gỉ)
Inox austenit (dòng 300, phổ biến nhất) có xu hướng hóa bền do biến dạng nguội (work hardening) khi gia công — mỗi lần dao cắt qua bề mặt làm lớp bề mặt cứng lên, ảnh hưởng tới lần cắt kế tiếp nếu thông số không phù hợp. Ma sát cao và dẫn nhiệt kém hơn thép carbon khiến nhiệt tập trung tại vùng cắt nhiều hơn, dễ gây dính dao (built-up edge) nếu tốc độ/dầu cắt không phù hợp.
- Gia công CNC (phay/tiện): cần tốc độ cắt và thông số phù hợp riêng cho inox — xem dịch vụ gia công phay CNC, dịch vụ gia công tiện CNC.
- Khoan-taro: inox dễ "dính taro" (galling) — xem lưu ý riêng tại dịch vụ khoan-taro theo bản vẽ.
- Hàn: TIG kiểm soát nhiệt tốt, giảm rủi ro sensitization — xem dịch vụ hàn TIG chi tiết máy inox, nhôm.
- Kiến thức nền: thuật ngữ Inox 304, ăn mòn tôn bề mặt panel: chọn tôn mạ, inox 304/316 hay FRP.
Nhôm và hợp kim nhôm
Nhôm mềm và dẻo hơn thép nhiều, dẫn nhiệt tốt (nhiệt thoát nhanh khỏi vùng cắt) — thường gia công NHANH hơn thép ở cùng lực cắt, nhưng dễ bám dính vào lưỡi dao (built-up edge) nếu tốc độ cắt không đủ cao hoặc dao không đủ sắc, và lớp oxit bề mặt (Al2O3) gây khó khăn riêng khi hàn (cần dòng AC).
- Gia công CNC (phay/tiện): tốc độ cắt cao hơn thép, cần dao sắc và thoát phoi tốt — xem dịch vụ gia công CNC đa trục cho chi tiết nhôm biên dạng phức tạp.
- Chấn/gấp tôn nhôm: bán kính uốn tối thiểu khác thép (nhôm cứng/temper cao dễ nứt hơn ở bán kính nhỏ) — xem dịch vụ chấn/gấp tôn.
- Hàn: bắt buộc dòng AC để xử lý lớp oxit — xem dịch vụ hàn TIG chi tiết máy inox, nhôm.
- Kiến thức nền: hợp kim nhôm: hệ đánh số 1xxx–7xxx, ký hiệu nhiệt luyện T-temper.
Thép (carbon và hợp kim)
Thép là vật liệu gia công cơ khí phổ biến nhất — thông số cắt gọt đã chuẩn hóa tốt, nhưng độ cứng/độ bền tăng đáng kể sau nhiệt luyện (tôi) đòi hỏi đổi hẳn phương pháp gia công (mài, cắt dây EDM) thay vì cắt gọt cơ khí thông thường cho chi tiết đã tôi cứng.
- Gia công CNC (phay/tiện): phù hợp thép ở trạng thái chưa tôi hoặc tôi nhẹ — xem dịch vụ gia công phay CNC, dịch vụ gia công tiện CNC.
- Thép đã tôi cứng: cần mài hoặc cắt dây EDM thay vì cắt gọt thông thường — xem dịch vụ mài CNC, dịch vụ cắt dây EDM.
- Đột dập thép tấm: kinh tế cho sản lượng lớn — xem dịch vụ đột dập kim loại tấm.
- Kiến thức nền: ký hiệu và cách đọc mác thép, thép C45: cơ tính và thành phần hóa học theo TCVN 1766.
Chưa chắc vật liệu nào phù hợp thiết kế của bạn? Gửi bản vẽ + yêu cầu chức năng qua hotline 0837375757 để nhận tư vấn kỹ thuật chọn vật liệu và phương pháp gia công phù hợp.
Bảng so sánh nhanh 3 vật liệu
| Tiêu chí | Inox | Nhôm | Thép |
|---|---|---|---|
| Độ cứng gia công | Cao (hóa bền biến dạng) | Thấp-trung bình | Trung bình, tăng mạnh sau tôi |
| Dẫn nhiệt | Kém | Tốt | Trung bình |
| Xu hướng dính dao/hàn dính | Dính taro (galling) | Bám dính lưỡi dao (BUE) | Ít vấn đề hơn |
| Hàn | TIG kiểm soát nhiệt (tránh sensitization) | TIG dòng AC (xử lý oxit) | Đa dạng phương pháp |
| Chống ăn mòn | Tốt (tự nhiên) | Tốt (lớp oxit tự nhiên) | Cần xử lý bề mặt/mạ |
FAQ
Vì sao inox khó gia công hơn thép carbon ở cùng lực cắt? Vì inox hóa bền do biến dạng nguội khi cắt (bề mặt cứng lên sau mỗi lần dao đi qua) và dẫn nhiệt kém hơn (nhiệt tập trung tại vùng cắt nhiều hơn) — cả 2 yếu tố này làm dao mòn nhanh hơn nếu thông số cắt không điều chỉnh phù hợp so với gia công thép carbon.
Nhôm có luôn dễ gia công hơn thép không? Về lực cắt và tốc độ thì đúng (nhôm mềm hơn, cắt nhanh hơn), nhưng nhôm dễ bám dính vào lưỡi dao (built-up edge) nếu tốc độ không đủ cao — cần thông số cắt riêng, không đơn giản là "gia công như thép nhưng nhanh hơn".
Thép đã tôi cứng có gia công CNC thông thường được không? Rất hạn chế — dao cắt kim loại thông thường mòn rất nhanh hoặc không cắt được thép đã tôi cứng; cần chuyển sang mài hoặc cắt dây EDM (không phụ thuộc độ cứng vật liệu).
Nên chọn vật liệu nào nếu chưa chắc? Không có câu trả lời chung — phụ thuộc yêu cầu chức năng (chịu lực, chống ăn mòn, trọng lượng, chi phí, môi trường sử dụng) — gửi bản vẽ và mô tả chức năng cụ thể để đội tư vấn kỹ thuật hỗ trợ chọn đúng vật liệu và phương pháp gia công phù hợp.