Phân loại van điện từ theo số cửa/vị trí
| Ký hiệu | Số cửa / vị trí | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Van 2/2 | 2 cửa, 2 vị trí | Đóng-mở đơn giản (công tắc dòng chảy) |
| Van 3/2 | 3 cửa, 2 vị trí | Xi lanh tác động đơn, van tín hiệu pilot |
| Van 5/2 | 5 cửa, 2 vị trí | Xi lanh tác động kép — phổ biến nhất |
Nguồn: cách gọi số cửa/số vị trí và ký hiệu mạch theo ISO 1219-1.
Van tác động trực tiếp dùng thuần lực điện từ (không phụ thuộc áp hệ thống nhưng giới hạn lưu lượng); van tác động gián tiếp (pilot-operated) dùng chính áp suất hệ thống trợ lực, cho lưu lượng lớn hơn.
Sự cố thường gặp
- Cuộn dây nóng bất thường hoặc cháy. Thường do sai điện áp cuộn dây (lắp cuộn 24VDC vào nguồn 220VAC hoặc ngược lại), hoặc do van bị kẹt cơ khí khiến cuộn dây phải giữ dòng liên tục mà lõi không hút được về vị trí.
- Van kêu ù ù khi có điện. Đặc trưng của cuộn dây xoay chiều; nếu tiếng ù lớn bất thường thì kiểm bụi bẩn ở mặt tiếp xúc lõi từ, hoặc điện áp cấp thấp hơn định mức làm lõi không hút dứt khoát.
- Van không đóng lại khi mất điện. Lò xo hồi vị yếu, hoặc cặn bẩn trong thân van làm kẹt con trượt. Với van pilot còn thêm nguyên nhân riêng: áp suất điều khiển tụt dưới ngưỡng tối thiểu.
- Van pilot không mở dù có điện. Van tác động gián tiếp cần một chênh áp tối thiểu để mở; lắp vào hệ áp suất quá thấp thì van không làm việc dù cuộn dây vẫn hút bình thường.
Chẩn đoán chi tiết theo từng triệu chứng: Van điện từ khí nén không đóng/mở được.
Chọn van mấy cửa mấy vị trí — và thường đóng hay thường mở
Hai câu, và cả hai quyết bằng cơ cấu chấp hành phía sau van, không quyết bằng bản thân van.
Số cửa và số vị trí phải khớp với thứ van điều khiển: xi lanh chỉ đẩy ra rồi lò xo kéo về cần khác với xi lanh phải cấp khí cả hai chiều. Ký hiệu trên sơ đồ nói đúng điều đó, và đọc được ký hiệu là điều kiện để chọn đúng.
Thường đóng hay thường mở là câu về trạng thái khi mất điện — tức là câu về an toàn, không phải câu về tiện dụng. Trả lời nó bằng cách hỏi: mất điện thì cơ cấu nên đứng yên, về vị trí gốc, hay xả tải.
⇒ Nguyên lý van điện từ: phân loại 2/2 – 3/2 – 5/2 – 5/3 và ký hiệu.
FAQ
Van điện từ 5/2 dùng để làm gì? Van 5/2 (5 cửa, 2 vị trí) là loại phổ biến nhất để điều khiển xi lanh khí nén tác động kép (2 chiều) — mỗi vị trí van dẫn khí vào một khoang xi lanh khác nhau, đảo chiều chuyển động piston.
Van tác động trực tiếp và tác động gián tiếp (pilot) khác nhau ở đâu? Van tác động trực tiếp dùng thuần lực hút của cuộn dây điện từ để dịch chuyển van, không phụ thuộc áp suất hệ thống nhưng giới hạn ở lưu lượng nhỏ (do lực điện từ có hạn); van pilot dùng chính áp suất khí/dầu hệ thống để trợ lực dịch chuyển van chính, cho lưu lượng lớn hơn nhiều nhưng cần áp suất tối thiểu mới hoạt động đúng.
PLC điều khiển van điện từ như thế nào? PLC nên điều khiển cuộn dây van qua relay trung gian hoặc module output công suất phù hợp — không cấp dòng trực tiếp từ card I/O của PLC vì dòng khởi động cuộn dây solenoid thường vượt khả năng chịu dòng của ngõ ra PLC tiêu chuẩn.
Van 3/2 và van 2/2 khác nhau thế nào? Van 2/2 chỉ có chức năng đóng-mở hoàn toàn (như công tắc dòng chảy đơn giản); van 3/2 có thêm cửa xả, thường dùng cho xi lanh tác động đơn (cấp khí 1 chiều, xả khí chiều còn lại) hoặc làm van tín hiệu điều khiển pilot cho van khác.
Chọn điện áp cuộn dây 24VDC hay 220VAC? Tùy hệ điều khiển. 24VDC an toàn hơn cho người, ghép thẳng với ngõ ra PLC và ít nhiễu, nên phổ biến trong hệ tự động hiện đại. 220VAC tiện khi lấy thẳng nguồn lưới và không cần bộ nguồn riêng, nhưng kém an toàn hơn và khó ghép trực tiếp với PLC.
Đọc sâu trên chuyên trang Thủy lực – khí nén
Trang thuật ngữ này trả lời nhanh "Van điện từ là gì". Nội dung đầy đủ theo từng tình huống nằm ở chuyên trang Thủy lực – khí nén: