Chuyển đến nội dung chính
CƠ KHÍ.NET

Ly hợp

Còn gọi là: clutch, khớp ly hợp, ly hợp ma sát

Ly hợp là cơ cấu truyền động dùng để nối hoặc ngắt tạm thời dòng truyền mô-men giữa trục dẫn và trục bị dẫn mà không cần dừng máy — phổ biến nhất là ly hợp ma sát (đĩa ma sát ép nhau truyền mô-men qua lực ma sát) cho phép đóng ngắt êm, trượt được khi quá tải. Khác với khớp nối trục (luôn nối cứng/đàn hồi cố định), ly hợp chủ động đóng/ngắt theo yêu cầu vận hành.

Ly hợp so với khớp nối trục

Tiêu chíKhớp nối trụcLy hợp
Trạng thái nốiLuôn nối cố định (cứng/đàn hồi)Chủ động đóng/ngắt theo yêu cầu vận hành
Mục đíchNối 2 trục vĩnh viễn, bù sai lệchCho phép dừng/khởi động tải mà không dừng động cơ dẫn
Dạng phổ biếnCứng, đàn hồi, bù trụcMa sát (đĩa ép), điện từ, thủy lực

Ly hợp ma sát phổ biến nhất — dùng lực ép giữa các đĩa ma sát để truyền mô-men, cho phép trượt êm khi đóng và tự bảo vệ khi quá tải (đĩa trượt thay vì gãy chi tiết truyền động).

Đối chiếu: phân biệt ly hợp với khớp nối trục và các dạng ly hợp — Ly hợp ma sát: nguyên lý đóng ngắt truyền động. Tra cứu 03/09/2026.

FAQ

Ly hợp khác khớp nối trục ở điểm cốt lõi nào? Khớp nối trục luôn ở trạng thái nối cố định, chỉ dùng để ghép 2 trục và bù sai lệch nhỏ; ly hợp có thể CHỦ ĐỘNG đóng hoặc ngắt dòng truyền mô-men trong khi động cơ dẫn vẫn đang chạy — đây là khác biệt chức năng cơ bản nhất.

Ly hợp ma sát hoạt động theo nguyên lý nào? Các đĩa ma sát được ép vào nhau bằng lực dọc trục (lò xo, thủy lực, hoặc điện từ); mô-men truyền qua qua ma sát giữa bề mặt tiếp xúc — khi lực ép đủ lớn, 2 đĩa quay đồng bộ; nếu tải vượt khả năng ma sát, đĩa trượt tương đối (bảo vệ hệ thống khỏi quá tải).

Vì sao ly hợp cho phép đóng ngắt êm hơn nối cứng trực tiếp? Vì quá trình ép đĩa ma sát diễn ra dần dần (không tức thời), cho phép trượt một khoảng thời gian ngắn để đồng bộ tốc độ 2 trục trước khi khóa cứng hoàn toàn — giảm sốc cơ khí so với việc nối cứng đột ngột 2 trục đang có tốc độ khác nhau.

Ly hợp bị mòn/quá nhiệt khi nào? Khi đóng ngắt với tần suất cao hoặc tải lớn, năng lượng ma sát sinh nhiệt tại bề mặt đĩa trong quá trình trượt đồng bộ — tần suất đóng ngắt và mô-men cần tính toán để tránh quá nhiệt gây mòn nhanh hoặc cháy bề mặt ma sát. Ly hợp và khớp nối trục khác nhau thế nào? Khớp nối trục nối cố định hai trục, muốn tách phải tháo. Ly hợp cho phép đóng và ngắt truyền động ngay trong lúc máy đang chạy — đó là toàn bộ lý do nó tồn tại.

Chọn ly hợp theo mô-men là đủ chưa? Chưa. Ngoài mô-men truyền, phải xét năng lượng sinh ra mỗi lần đóng ngắttần suất đóng ngắt, vì phần năng lượng đó biến thành nhiệt trên bề mặt ma sát. Ly hợp đủ mô-men nhưng đóng ngắt quá dày vẫn cháy vì không tản kịp nhiệt.

Đọc sâu — cụm ly hợp và phanh trên chuyên trang Thiết kế & chế tạo máy

Trang thuật ngữ này trả lời nhanh "Ly hợp là gì". Nội dung đầy đủ nằm ở chuyên trang Thiết kế & chế tạo máy:

Chuyên mục gốc: Thiết kế & chế tạo máy