Thuộc cụm ứng dụng gia công theo ngành, bài này trình bày vật liệu và dung sai điển hình khi gia công CNC phụ tùng ô tô — từ chi tiết thông thường tới chi tiết an toàn đòi hỏi dung sai cực chặt.
Vật liệu phổ biến
Nhôm 6061-T6 chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các ứng dụng gia công CNC phụ tùng ô tô hiện nay, nhờ khối lượng nhẹ (hỗ trợ mục tiêu giảm khối lượng xe), gia công dễ, chi phí hợp lý. Nhôm 7075-T7351 dùng cho chi tiết chịu lực cao hơn. Thép không gỉ 316L và 17-4 PH dùng cho chi tiết cần độ bền cao và/hoặc chống ăn mòn (hệ thống phanh, nhiên liệu). Titan xuất hiện ở phân khúc hiệu suất cao (chi tiết chịu nhiệt/tải cực đại, khối lượng cực nhẹ), chi phí cao hơn đáng kể các vật liệu trên.
Dung sai theo cấp IT (ISO 286)
Cấp dung sai IT (theo ISO 286, đã nêu ở bảng dịch vụ gia công cơ khí) được chọn theo mức độ quan trọng chức năng của chi tiết:
| Loại chi tiết | Cấp IT điển hình | Dung sai tương ứng (tham khảo) |
|---|---|---|
| Chi tiết kết cấu/vỏ thông thường | IT8 trở lên | ±0,05mm trở lên |
| Chi tiết lắp ghép chức năng thông thường | IT7 | Khoảng ±0,01–0,05mm |
| Chi tiết an toàn/hiệu suất cao (kim phun nhiên liệu, trục hộp số, trục động cơ điện) | IT6 hoặc chặt hơn | Có thể tới ±0,003–0,005mm |
Chênh lệch giữa chi tiết thông thường và chi tiết an toàn có thể tới hàng chục lần về độ chặt dung sai — đây là lý do khung chi phí của hai loại chi tiết này khác biệt rất lớn dù cùng kích thước tổng thể, đúng nguyên tắc "chỉ ghi dung sai chặt tại nơi thực sự cần" đã nêu ở bài chuẩn bị bản vẽ kỹ thuật gửi RFQ.
Khả năng đạt dung sai theo phương pháp gia công
Là quy tắc thực hành tham khảo (không phải giới hạn tuyệt đối, còn phụ thuộc máy/dao/vật liệu cụ thể): phay CNC thông thường đạt ổn định khoảng ±0,05mm; tiện CNC đạt ổn định khoảng ±0,025mm trên đường kính; doa/khoét tinh (reaming/boring) có thể đạt tới ±0,01mm. Với chi tiết cần dung sai chặt hơn các mức này, cần thêm nguyên công mài hoặc EDM tinh — xem mài: nguyên lý và phân loại.
Thuật ngữ
- Cấp dung sai IT (ISO tolerance grade): hệ thống phân cấp độ chặt dung sai theo ISO 286, IT6 chặt nhất trong dải thường dùng cho gia công cơ khí, IT8 lỏng hơn.
Tài liệu tham khảo
- Mecomeco, How To Choose CNC Machining Tolerance: ISO 2768 Guide: https://www.mecomeco.com/blog/how-to-choose-cnc-machining-tolerance
- MFG Solution, Automotive Precision Parts: A Complete 2026 Buyer's Guide: https://mfg-solution.com/automotive-precision-parts-a-complete-2026-buyer-s-guide/