Nguyên lý cắt gọt
Dao phay hoạt động theo nguyên lý cắt gián đoạn — mỗi lưỡi cắt tiếp xúc phôi trong một cung ngắn rồi thoát ra, giúp tản nhiệt và thoát phoi tốt hơn so với dụng cụ cắt liên tục. Chiều dày phoi thay đổi liên tục trong từng vòng quay, tạo ra lực cắt dao động theo chu kỳ. Đặc điểm này đòi hỏi hệ thống gá kẹp và trục chính máy phải có độ cứng vững đủ cao để hạn chế rung động, tránh ảnh hưởng đến chất lượng bề mặt gia công.
Hướng quay của dao so với chiều tiến dao quyết định kiểu phay: phay thuận giảm mài mòn dao và cho bề mặt sáng hơn nhưng yêu cầu máy không có khe hở vít me; phay nghịch an toàn hơn trên máy cũ nhưng sinh nhiệt cao hơn.
Phân loại theo kết cấu và số lưỡi
Ngoài phân loại theo hình dạng nêu trong định nghĩa, dao phay còn được nhóm theo các tiêu chí sau:
- Theo kết cấu: dao liền khối cho độ cứng vững cao, phù hợp gia công chính xác; dao ghép mảnh hợp kim thay mảnh nhanh, kinh tế cho sản xuất hàng loạt.
- Theo số lưỡi: dao ít lưỡi có rãnh thoát phoi rộng, thích hợp vật liệu mềm, dẻo; dao nhiều lưỡi cho phép tăng tốc độ tiến dao, dùng hiệu quả trên vật liệu cứng sinh phoi ngắn.
- Theo biên dạng đặc thù: dao phay rãnh T, dao phay góc, dao phay định hình — mỗi loại giải quyết một dạng hình học mà dao tiêu chuẩn không làm được.
Lưu ý khi lựa chọn và sử dụng
Khi chọn dao phay trên Máy phay CNC, người vận hành cần cân nhắc:
- Vật liệu gia công: hợp kim nhôm cần dao có góc xoắn lớn và lưỡi sắc bén; thép cứng hoặc gang đòi hỏi hợp kim cứng với lớp phủ chống mài mòn thế hệ cao.
- Tỉ lệ chiều dài/đường kính dao: dao nhô ra quá dài so với đường kính dễ sinh rung động, làm xấu bề mặt và rút ngắn tuổi thọ dao — rút giảm chiều dài nhô ra là biện pháp xử lý đầu tiên khi gặp sự cố rung.
- Chế độ làm mát: gia công khô phù hợp hợp kim nhôm vì phoi thoát nhanh, tránh dính lưỡi; gia công thép cần dung dịch trơn nguội hoặc khí nén để kiểm soát nhiệt tại vùng cắt.
- Nhận biết mòn dao: mòn đều mặt sau là bình thường; mòn dạng nứt hoặc tróc lớp phủ là dấu hiệu chế độ cắt chưa phù hợp, cần điều chỉnh trước khi dao hỏng đột ngột và gây phế phẩm.