Nguyên lý hoạt động
Panme chuyển đổi chuyển động quay của trục vít thành chuyển động tịnh tiến theo tỉ lệ bước ren cố định. Vòng côn khắc vạch chia đều cho phép đọc giá trị phân số của một vòng quay, từ đó cho độ phân giải vượt trội so với các dụng cụ đo truyền thống. Cơ cấu cóc hãm lực (thimble ratchet) đảm bảo lực kẹp đo đồng nhất giữa các lần đo, loại bỏ sai số do tay người. Đây là nền tảng giúp panme phù hợp với các chi tiết đòi hỏi dung sai chặt trong gia công chính xác.
Phân loại
Panme được phân loại chủ yếu theo chiều đo và cấu tạo đầu đo:
- Panme đo ngoài (outside micrometer): dạng phổ biến nhất, đo đường kính trục, chiều dày tấm, kích thước mặt ngoài chi tiết.
- Panme đo trong (inside micrometer): dùng đầu đo dạng chân hoặc thanh nối, đo đường kính lỗ, rãnh trong.
- Panme đo sâu (depth micrometer): đo chiều sâu bậc, rãnh, hốc.
- Panme đo ren (thread micrometer): trang bị đầu đo hình côn và chữ V chuyên dụng, đo đường kính trung bình ren.
- Panme số (digital micrometer): tích hợp màn hình điện tử, giảm sai số đọc, có thể xuất dữ liệu số.
Mỗi cấp dải đo thường có bước nhảy cố định, vì vậy cần chọn đúng dải phù hợp với kích thước chi tiết cần kiểm tra.
Lưu ý khi lựa chọn và sử dụng
Khi chọn panme, ưu tiên dải đo tối thiểu bao phủ kích thước danh nghĩa của chi tiết — dải đo rộng hơn cần thiết thường đồng nghĩa với độ cứng vững kém hơn. Vật liệu khung ảnh hưởng đến giãn nở nhiệt; trong môi trường xưởng có nhiệt độ biến động, nên để panme và chi tiết cân bằng nhiệt trước khi đo.
Trước mỗi ca đo, kiểm tra điểm không (zero) bằng căn mẫu hoặc đóng mặt đo trực tiếp. Bề mặt đo cần sạch, không có ba via hay dầu bôi trơn. Panme cần được hiệu chuẩn định kỳ theo chuẩn đo lường quốc gia để giá trị đo liên kết với dung sai bản vẽ có ý nghĩa pháp lý trong kiểm soát chất lượng.
Bảo quản trong hộp riêng, mặt đo hở nhẹ, tránh va đập và môi trường ẩm để duy trì độ chính xác lâu dài.