Kiểu lắp theo miền dung sai
| Kiểu lắp | Ví dụ ký hiệu | Đặc tính | Ứng dụng |
|---|---|---|---|
| Lỏng (clearance) | H7/g6, H8/f7 | Luôn có khe hở, trục quay/trượt tự do trong lỗ | Ổ trượt, trục quay tốc độ cao |
| Trung gian (transition) | H7/k6, H7/js6 | Có thể khe hở hoặc độ dôi nhỏ tùy dung sai thực tế | Định vị chính xác, tháo lắp được bằng tay/búa nhẹ |
| Chặt (interference) | H7/p6, H7/s6 | Luôn có độ dôi, cần lực ép hoặc nung nóng để lắp | Mối ghép cố định vĩnh viễn, truyền mô-men |
Nguồn: ISO 286-1/-2, TCVN 2244:2007. Số µm cụ thể theo từng cấp IT và dải kích thước — xem bài tra cứu chi tiết bên dưới.
FAQ
Dung sai khác sai lệch giới hạn ở điểm nào? Dung sai là ĐỘ RỘNG của vùng cho phép (hiệu số giữa kích thước lớn nhất và nhỏ nhất), còn sai lệch giới hạn là vị trí của 2 biên đó so với kích thước danh nghĩa — dung sai là một con số dương, sai lệch có thể dương hoặc âm.
Cấp chính xác IT là gì, IT7 nghĩa là sao? IT (International Tolerance) là hệ cấp chính xác chuẩn hóa từ IT01 đến IT18, số càng nhỏ dung sai càng hẹp (càng chính xác, càng khó gia công). IT7 là cấp trung bình, dùng phổ biến cho lắp ghép chính xác thông thường trong chế tạo máy.
Đọc ký hiệu H7/g6 như thế nào? Chữ cái hoa (H) chỉ miền dung sai của LỖ, chữ thường (g) chỉ miền dung sai của TRỤC; số theo sau (7, 6) là cấp chính xác IT của từng chi tiết. H7/g6 là kiểu lắp lỏng phổ biến theo hệ lỗ cơ bản.
Khi nào chọn lắp lỏng, khi nào chọn lắp chặt? Lắp lỏng khi 2 chi tiết cần chuyển động tương đối (quay, trượt); lắp chặt khi cần cố định vĩnh viễn và truyền lực/mô-men qua ma sát bề mặt tiếp xúc mà không cần chi tiết kẹp phụ (then, chốt).
Hệ lỗ cơ bản và hệ trục cơ bản khác nhau ở đâu? Hệ lỗ cơ bản (giữ lỗ ở miền H cố định, thay đổi trục) phổ biến hơn vì dao doa/dao khoét theo kích thước cố định dễ chế tạo hơn dao tiện trục có thể điều chỉnh linh hoạt theo yêu cầu.
Dung sai càng nhỏ có phải càng tốt không? Không — dung sai càng nhỏ (cấp IT càng thấp) đòi hỏi máy móc, dao cụ và thời gian gia công cao hơn nhiều, làm tăng chi phí đáng kể. Nguyên tắc đúng là chọn dung sai VỪA ĐỦ đáp ứng chức năng lắp ghép, không phải luôn chọn chặt nhất có thể.
Xem chi tiết
Tra bảng dung sai lắp ghép trục–lỗ đầy đủ theo cấp IT và dải kích thước: Tra bảng dung sai lắp ghép trục–lỗ chi tiết →