Nguyên lý hoạt động
Máy tiện CNC thuộc nhóm máy công cụ điều khiển số, trong đó chuyển động cắt gọt chính là chuyển động quay của phôi trên trục chính. Dao không quay — dao tịnh tiến theo các trục tọa độ (thường là X và Z) theo lệnh từ bộ điều khiển CNC, tạo ra biên dạng gia công theo quỹ đạo được lập trình sẵn.
Khác với máy tiện vạn năng, toàn bộ chu trình từ tiến dao thô, bán tinh đến tinh đều được hệ thống điều khiển thực thi tự động. Tốc độ trục chính và lượng tiến dao có thể thay đổi liên tục trong quá trình cắt, giúp duy trì điều kiện cắt tối ưu cho từng giai đoạn. Mảnh dao hợp kim được lắp trên đài dao turret — đầu turret xoay chuyển dao tự động theo lệnh chương trình, rút ngắn thời gian thay dao xuống mức tối thiểu.
Phân loại
Phân loại theo số trục chính: máy một trục chính gia công một đầu chi tiết mỗi lần gá; máy hai trục chính (trục phụ đối diện) cho phép gia công cả hai đầu trong một lần kẹp, phù hợp với chi tiết yêu cầu đồng tâm cao.
Phân loại theo khả năng gia công: máy tiện thuần túy chỉ thực hiện các bước tiện; máy tiện-phay (turn-mill, hay máy phức hợp) tích hợp thêm trục C và đầu dao động lực, cho phép phay rãnh, khoan lỗ lệch tâm và tạo biên dạng phi tròn xoay ngay trên máy tiện. Đây là hướng phát triển chủ đạo của dòng máy tiện hiện đại khi sản xuất yêu cầu giảm số lần gá đặt.
Ứng dụng thực tế
Máy tiện CNC được dùng phổ biến trong gia công chi tiết trục, bạc, vòng bi, ren ngoài, ren trong, côn chính xác và các chi tiết dạng tròn xoay cho ngành ô tô, cơ khí chính xác, thủy lực và thiết bị y tế.
Lưu ý khi lựa chọn và sử dụng
Khi lựa chọn máy, cần xác định rõ đường kính và chiều dài gia công lớn nhất theo yêu cầu sản xuất thực tế. Số lượng vị trí dao trên turret ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ phức tạp của chi tiết có thể gia công trong một lần gá. Với sản xuất hàng loạt, nên ưu tiên máy có hệ thống cấp phôi thanh tự động để tối ưu thời gian chạy máy liên tục. Trong vận hành, độ chính xác của máy phụ thuộc nhiều vào chất lượng kẹp phôi, tình trạng mòn của mảnh dao hợp kim và chế độ nhiệt ổn định — ba yếu tố này cần được kiểm soát thường xuyên để duy trì dung sai ổn định theo thời gian.