Môi trường tôi
| Môi trường | Tốc độ nguội | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Nước | Nhanh nhất | Rủi ro nứt/cong vênh cao nhất, độ thấm tôi tốt |
| Dung dịch muối-kiềm | Nhanh | Trung gian giữa nước và dầu |
| Dầu | Trung bình | Rủi ro nứt/cong thấp hơn nước |
| Khí (khí nén, khí trơ) | Chậm nhất | Ít rủi ro biến dạng, độ thấm tôi hạn chế hơn |
Nguồn: nguyên lý chuyển pha martensite/Ac1-Ac3 (giáo trình nhiệt luyện cơ khí).
FAQ
Tôi thép khác ủ/thường hóa ở điểm nào? Ủ và thường hóa làm nguội chậm (trong lò hoặc ngoài không khí) để giảm ứng suất/làm mềm thép; tôi làm nguội NHANH đột ngột để chuyển cấu trúc thành martensite cứng — tốc độ nguội là khác biệt cốt lõi.
Vì sao thép sau khi tôi lại giòn? Vì cấu trúc martensite hình thành do nguội nhanh có ứng suất nội cao và độ dẻo dai thấp — đây là lý do gần như luôn phải ram lại sau tôi để giảm giòn, khôi phục một phần độ dai cần thiết.
Tôi trong nước và tôi trong dầu khác nhau thế nào? Tôi nước làm nguội nhanh hơn (đạt độ cứng cao hơn) nhưng rủi ro nứt/cong vênh cao hơn nhiều; tôi dầu làm nguội chậm hơn, an toàn hơn cho chi tiết phức tạp dù độ cứng đạt được có thể thấp hơn tôi nước với cùng mác thép.
Mọi loại thép đều tôi được không? Không — thép cần đủ hàm lượng carbon (hoặc hợp kim) để hình thành martensite khi nguội nhanh. Thép cacbon thấp như SS400 tôi kém hiệu quả (xem thép SS400 →); cần thấm cacbon trước nếu muốn tôi cứng bề mặt.
Xem chi tiết
Xem đầy đủ nguyên lý tôi, ram và thấm cacbon: Nguyên lý tôi, ram và thấm cacbon →