Phân loại và cách tra
Kích thước tiết diện then bằng (rộng b × cao h) được tra theo đường kính trục d — bảng chuẩn quy định trực tiếp từng cặp b×h ứng với dải đường kính trục, không nội suy hay suy đoán giữa các dải. Nguồn chuẩn: ISO 773 / TCVN 4216 (hệ mét) hoặc ANSI B17.1 (hệ inch) — tra bảng chuẩn trực tiếp khi thiết kế thực tế.
Ngoài then bằng, còn có then bán nguyệt (Woodruff, dùng cho trục côn/đầu trục ngắn) và then vát (có độ dốc, tự định vị theo chiều trục). Cấp lắp then thường phân theo mức độ khít giữa then và rãnh: lắp chặt, lắp thường, lắp trượt — tùy yêu cầu cố định hay cho phép trượt dọc trục.
FAQ
Then và rãnh then khác nhau ở đâu? Then là chi tiết rời (thanh kim loại) đặt vào; rãnh then là phần khuyết gia công sẵn trên trục và mayơ để chứa then — cần cả 2 khớp đúng kích thước mới lắp được.
Then bằng, then bán nguyệt, then vát khác nhau thế nào? Then bằng (song song, phổ biến nhất) có tiết diện chữ nhật không đổi theo chiều dài; then bán nguyệt (Woodruff) hình bán nguyệt, tự lắc theo góc trục côn; then vát có độ dốc nhẹ theo chiều dài, tạo lực ép khi đóng vào.
Chọn kích thước then theo gì? Theo đường kính trục d — tra trực tiếp bảng chuẩn ISO 773/TCVN 4216 (hệ mét) hoặc ANSI B17.1 (hệ inch) ra kích thước rộng×cao tương ứng, không tự suy luận theo tỷ lệ.
Vì sao góc rãnh then dễ tập trung ứng suất? Góc vuông tại đáy rãnh then tạo điểm gián đoạn hình học đột ngột trên trục — đây là vị trí tập trung ứng suất kinh điển, thường là điểm khởi phát nứt mỏi nếu bán kính góc lượn không đủ.
Chiều dài then chọn theo gì? Theo mô-men xoắn cần truyền và ứng suất dập/cắt cho phép của vật liệu then — chiều dài lớn hơn phân bố tải trên diện tích tiếp xúc rộng hơn, giảm ứng suất dập.
Cấp lắp của then có ý nghĩa gì? Cấp lắp (chặt/thường/trượt) quyết định độ khít giữa then và rãnh — lắp chặt cố định hoàn toàn, lắp trượt cho phép mayơ di chuyển dọc trục khi vẫn truyền mô-men (ví dụ bánh răng di trượt trong hộp số).
Xem chi tiết
Xem đầy đủ phân loại then và tính bền mối ghép then: Then và mối ghép then →