Nguyên lý
Bản vẽ kỹ thuật hoạt động theo nguyên lý chiếu hình học: chi tiết ba chiều được biểu diễn qua các hình chiếu vuông góc lên mặt phẳng, theo phương pháp góc chiếu thứ nhất (ISO/châu Âu) hoặc góc chiếu thứ ba (ANSI/Mỹ). Người đọc tái dựng hình dạng thật bằng cách kết hợp ít nhất hai hình chiếu, thường là hình chiếu đứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh. Mặt cắt và hình cắt bộ phận được dùng để làm rõ cấu trúc bên trong mà hình chiếu ngoài không thể hiện đủ. Ký hiệu dung sai kích thước và Độ nhám bề mặt ghi trực tiếp trên bản vẽ, xác định giới hạn gia công chấp nhận được mà không cần văn bản giải thích thêm.
Phân loại
Bản vẽ kỹ thuật trong cơ khí thường phân theo mục đích sử dụng:
- Bản vẽ chi tiết — thể hiện đầy đủ hình dạng, kích thước, dung sai, vật liệu và xử lý bề mặt của một chi tiết đơn lẻ, phục vụ gia công.
- Bản vẽ lắp — thể hiện quan hệ vị trí, lắp ghép và chức năng giữa các chi tiết trong một cụm; thường kèm bảng kê chi tiết.
- Bản vẽ sơ đồ nguyên lý — dùng ký hiệu quy ước để mô tả nguyên lý hoạt động của hệ thống thủy lực, khí nén, điện — không thể hiện hình dạng thực.
- Bản vẽ khai triển — dùng trong gia công tấm, thể hiện hình dạng phẳng sau khi khai triển chi tiết gập.
Về công cụ tạo lập, bản vẽ hiện nay chủ yếu được lập bằng phần mềm CAD như AutoCAD (bản vẽ 2D) hoặc xuất từ mô hình 3D trong SolidWorks, Inventor; tuy nhiên tiêu chuẩn ký hiệu và quy tắc trình bày vẫn tuân theo TCVN hoặc ISO bất kể công cụ nào.
Lưu ý khi sử dụng
Người làm cơ khí cần phân biệt rõ giữa kích thước danh nghĩa, kích thước giới hạn và sai lệch cho phép — đọc sai dung sai là nguồn gốc phổ biến nhất của phế phẩm hàng loạt. Ký hiệu Độ nhám bề mặt trên bản vẽ phải được đọc đúng theo tiêu chuẩn đang áp dụng (TCVN hay ISO) vì ký hiệu cũ và mới có cách ghi khác nhau. Khi nhận bản vẽ từ đối tác nước ngoài, cần xác định ngay phương pháp góc chiếu đang dùng — nhầm lẫn giữa góc thứ nhất và góc thứ ba dẫn đến gia công sai hướng. Với bản vẽ lắp phức tạp, nên đọc bảng kê chi tiết trước để nắm tổng thể trước khi phân tích từng hình chiếu.