Mác gang xám theo JIS/TCVN
| Mác JIS (G5501) | Ý nghĩa số hiệu | Mác TCVN 1659 tương ứng |
|---|---|---|
| FC150 | Số sau FC = bền kéo tối thiểu (quy ước đặt tên), thấp nhất trong 3 mác | GX15 |
| FC200 | Bền kéo tối thiểu trung bình | GX20 |
| FC250 | Bền kéo tối thiểu cao nhất trong 3 mác | GX25 |
⚠ Số sau ký hiệu FC/GX là QUY ƯỚC ĐẶT TÊN theo giới hạn bền kéo tối thiểu (đơn vị tương ứng của từng hệ tiêu chuẩn), không phải giá trị đo trực tiếp một mẫu cụ thể. Nguồn: TCVN 1659 + JIS G5501. Cơ tính tuyệt đối/độ cứng Brinell cụ thể cần đối chiếu thêm trước khi công bố số chính xác.
FAQ
Gang xám là gì, vì sao gọi là "xám"? Gang xám là loại gang có carbon tồn tại ở dạng graphit hình tấm (lamellar) — khi bẻ gãy, mặt gãy lộ ra màu xám đặc trưng của graphit, đây là nguồn gốc tên gọi.
Dạng graphit tấm ảnh hưởng thế nào đến tính chất gang xám? Các tấm graphit đóng vai trò như những vết nứt tế vi có sẵn trong cấu trúc — làm gang xám giòn và chịu kéo kém, nhưng đồng thời graphit tấm hấp thụ dao động tốt nên gang xám có khả năng giảm chấn (damping) rất cao, đồng thời dễ đúc và dễ gia công cắt gọt hơn thép.
Gang xám khác gang cầu (ductile iron) ở đâu? Gang cầu có graphit ở dạng hình cầu (nodular) thay vì hình tấm — nhờ vậy gang cầu có độ dẻo dai và chịu kéo tốt hơn gang xám đáng kể, dù đánh đổi một phần khả năng giảm chấn và dễ đúc so với gang xám.
FC150, FC200, FC250 khác nhau ở điểm nào? Số theo sau FC là quy ước chỉ giới hạn bền kéo tối thiểu của mác — FC150 thấp nhất, FC250 cao nhất trong 3 mác thường gặp; chọn mác theo yêu cầu chịu tải cụ thể của chi tiết.
Vì sao thân máy công cụ thường đúc bằng gang xám? Vì khả năng giảm chấn (damping) cao của gang xám giúp hấp thụ rung động trong quá trình cắt gọt, cải thiện độ chính xác gia công và tuổi thọ dao cụ — đây là ưu điểm mà thép hàn kết cấu khó đạt được ở cùng chi phí.
Gang xám có hàn được và chịu kéo tốt không? Gang xám khó hàn (dễ nứt do độ giòn cao và nguội không đều) và chịu kéo kém so với thép — phù hợp ứng dụng chịu nén/tĩnh (thân máy, bệ máy) hơn là kết cấu chịu kéo/tải động.
Xem chi tiết
Xem đầy đủ 4 dạng gang (xám/cầu/dẻo/trắng) và cách chọn theo cơ tính: Gang: phân loại xám–cầu–dẻo–trắng, chọn theo cơ tính →