Hồ quang điện được duy trì giữa đầu que hàn và kim loại cơ bản. Nhiệt từ hồ quang làm chảy đồng thời lõi kim loại của que hàn lẫn vật liệu nền, tạo vũng hàn chung. Lớp thuốc bọc cháy theo hai cơ chế bổ trợ nhau: sinh khí bao quanh vũng hàn ngăn tiếp xúc với không khí, đồng thời hình thành lớp xỉ nổi trên bề mặt giúp làm chậm tốc độ nguội và ổn định hình dạng mối hàn. Sau khi xỉ nguội hoàn toàn, người thợ gõ bỏ trước khi đắp lớp tiếp theo hoặc kiểm tra bề mặt.
Nguyên lý và yếu tố chất lượng
Chất lượng mối hàn SMAW phụ thuộc trực tiếp vào kỹ năng thợ. Góc giữ que, chiều dài hồ quang, tốc độ di chuyển và kỹ thuật dao động — bốn biến số này tương tác liên tục trong suốt quá trình hàn và đều ảnh hưởng đến độ ngấu, hình dạng và tính nguyên vẹn luyện kim của mối hàn. Hồ quang quá dài gây bắn tóe, lỗ khí và ngấu kém; quá ngắn dẫn đến dán que. Đây là lý do SMAW đòi hỏi thời gian tích lũy tay nghề đáng kể, khác với các quá trình bán tự động.
Phân loại que hàn
Que hàn được mã hóa theo hệ thống tiêu chuẩn phản ánh cường độ kim loại đắp, tư thế hàn thích hợp và loại thuốc bọc. Ba nhóm thuốc phổ biến nhất:
- Kiềm tính (low-hydrogen): Giảm nguy cơ nứt hydro, ưu tiên cho kết cấu chịu lực, thép hợp kim và vật liệu dày. Yêu cầu sấy que trước khi dùng và bảo quản trong thùng giữ nhiệt.
- Ru-tit: Hồ quang ổn định, xỉ bong dễ, thao tác thuận — dùng cho công việc phổ thông và thợ tay nghề trung bình.
- Xen-lu-lô: Độ ngấu sâu, thích hợp hàn ống đứng hướng xuống trong lắp đặt đường ống dẫn.
Lưu ý khi lựa chọn và sử dụng
Chọn que hàn đúng nhóm vật liệu và điều kiện kết cấu là bước tiên quyết — kỹ thuật hàn tốt không thể bù đắp nếu dùng sai loại que. Với que kiềm tính, quy trình sấy và bảo quản phải nghiêm túc; que hút ẩm trở lại là nguồn hydro trực tiếp đưa vào mối hàn và là nguyên nhân phổ biến của nứt nguội.
Với kết cấu quan trọng, gia nhiệt trước và kiểm soát nhiệt độ giữa các lớp cần tuân theo yêu cầu của tiêu chuẩn áp dụng, không áng chừng. Ở công trường, SMAW vẫn là lựa chọn mặc định khi thiếu nguồn điện ổn định, làm việc trên cao hoặc hàn vị trí khó tiếp cận — những tình huống mà hàn dây hay hàn TIG đều bất lợi về thiết bị và hậu cần.