Các dạng lò xo theo tải và không gian lắp
| Dạng lò xo | Tải chính | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Lò xo trụ (dây quấn) | Nén hoặc kéo | Phổ biến nhất, dễ chế tạo |
| Lò xo lá | Uốn | Không gian dẹt, dùng nhíp xe, kẹp |
| Lò xo xoắn (torsion) | Xoắn | Tạo mô-men xoắn phục hồi (bản lề tự đóng) |
| Lò xo đĩa (Belleville) | Nén | Lực lớn trong không gian rất mỏng |
Nguyên lý cốt lõi: định luật Hooke — lực tỉ lệ thuận với biến dạng (F = k·x), với k là độ cứng lò xo.
Đối chiếu: phân loại theo dạng tải và nguyên lý tính độ cứng — Lò xo cơ khí: phân loại, nguyên lý tính toán độ cứng, vật liệu. Tra cứu 03/09/2026.
FAQ
Định luật Hooke áp dụng cho lò xo như thế nào? Lực đàn hồi F tỉ lệ thuận với độ biến dạng x theo công thức F=k·x, với k là độ cứng lò xo (hằng số riêng của từng lò xo, phụ thuộc vật liệu và kích thước hình học) — quan hệ này chỉ đúng trong giới hạn đàn hồi của vật liệu.
Lò xo trụ chịu nén và chịu kéo khác nhau ở đâu? Lò xo nén thường có 2 đầu dây song song vuông góc trục để tì phẳng vào bề mặt lắp; lò xo kéo có móc hoặc vòng ở 2 đầu để mắc vào chi tiết cần kéo lại gần nhau — cấu tạo đầu lò xo là điểm khác biệt rõ nhất giữa 2 loại.
Khi nào chọn lò xo đĩa (Belleville) thay vì lò xo trụ? Khi không gian lắp đặt rất hạn chế theo chiều trục nhưng cần lực nén lớn — lò xo đĩa dạng vành khăn côn cho lực lớn trong chiều dày rất mỏng, điều mà lò xo trụ cùng lực khó đạt được trong không gian tương đương.
Chỉ số lò xo C là gì? C là tỉ lệ giữa đường kính trung bình vòng dây và đường kính dây lò xo — chỉ số hình học quan trọng ảnh hưởng đến khả năng chế tạo và hệ số tập trung ứng suất (hệ số Wahl) của lò xo. Chỉ số lò xo C là gì và vì sao quan trọng? Là tỉ số giữa đường kính vòng lò xo và đường kính dây. Nó quyết định lò xo có chế tạo được không và mức tập trung ứng suất ở mặt trong vòng dây: C quá nhỏ thì khó quấn và ứng suất dồn cao, C quá lớn thì lò xo dễ mất ổn định.
Vì sao lò xo gãy dù tải chưa vượt giới hạn tĩnh? Vì lò xo làm việc dưới tải chu kỳ nên phá hủy theo cơ chế mỏi, không theo giới hạn bền tĩnh. Vết nứt khởi đầu ở mặt trong vòng dây, nơi ứng suất lớn nhất, rồi lan dần qua hàng triệu chu kỳ.
Đọc sâu — cụm lò xo trên chuyên trang Thiết kế & chế tạo máy
Trang thuật ngữ này trả lời nhanh "Lò xo là gì". Từng bài toán thiết kế có bài riêng ở chuyên trang Thiết kế & chế tạo máy:
- Lò xo cơ khí: phân loại, nguyên lý tính độ cứng, vật liệu — bài nền của cả cụm.
- Chỉ số lò xo C và hệ số Wahl — tỉ lệ hình học quyết định lò xo có chế tạo được không.
- Công thức tính ứng suất cắt trong dây lò xo — khi cần kiểm bền cho tải tĩnh.
- Độ bền mỏi lò xo: biểu đồ Goodman — khi lò xo chịu tải chu kỳ, tức hầu hết ứng dụng thật.
- Tần số dao động riêng và hiện tượng surge — khi lò xo làm việc ở tần số cao.
- Khái niệm nền liên quan: độ bền mỏi, hệ số an toàn, tôi thép.