Chuyển đến nội dung chính
CƠ KHÍ.NET

GD&T

Còn gọi là: dung sai hình học, geometric dimensioning and tolerancing

GD&T (Geometric Dimensioning and Tolerancing) là hệ ký hiệu dung sai hình học tiêu chuẩn hóa theo ASME Y14.5/ISO 1101, gồm 14 ký hiệu kiểm soát hình dạng, hướng, vị trí và độ đảo của chi tiết trên bản vẽ kỹ thuật — thay cho việc chỉ ghi dung sai kích thước tuyến tính (±) vốn không mô tả đủ hình học thực tế cần thiết cho các mối lắp ghép chính xác.

Vì sao cần GD&T ngoài dung sai kích thước thường

Ghi dung sai kích thước tuyến tính đơn thuần (ví dụ Ø20±0,05) không nói được gì về độ thẳng của trục, độ vuông góc của mặt đầu, hay vị trí tương đối của một lỗ so với chuẩn gốc — trong khi các sai lệch hình học này thường quyết định chi tiết có lắp được/hoạt động đúng hay không, đặc biệt với chi tiết lắp ghép nhiều bậc tự do.

5 nhóm dung sai hình học

GD&T chia 14 ký hiệu thành 5 nhóm theo bản chất kiểm soát: hình dạng (form — độ thẳng, độ phẳng, độ tròn, độ trụ, không cần chuẩn gốc), hướng (orientation — song song, vuông góc, độ nghiêng, cần chuẩn gốc), vị trí (location — dung sai vị trí, đồng tâm, đối xứng), độ đảo (runout — hướng tâm và toàn phần), và profile (biên dạng đường/mặt bất kỳ). Mỗi ký hiệu đi kèm khung kiểm soát đặc tính (feature control frame) ghi rõ giá trị dung sai và chuẩn gốc tham chiếu (datum) nếu cần.

Xem thêm

Đầy đủ 14 ký hiệu dung sai hình học + khung kiểm soát đặc tính: GD&T là gì.

Chuyên mục gốc: Đo lường & dung sai